Herinnneren is niet altijd vaarwel
“Kom binnen en ga zitten.”
Dat zei de familie toen ik binnenkwam voor het maken van een Vaarwelwoord, de spreektekst voor de uitvaart hun dierbare. Ze waren onverwachts bij elkaar gekomen uit verschillende delen van het land. Het verdriet was van hun gezichten af te lezen. Het overrompelt altijd. Het onbevattelijke dat je opeens moet bevatten. De dood hoort bij het leven. De papieren zin die zo’n beetje iedereen wel kent. Maar je gevoelens lopen vaak achter de harde feiten aan.
Rouwen en regelen
Het laatste deel was snel gegaan, de dood had haast gehad en de familie moest op snelheid mee. Na het overlijden slechts een paar uurtjes tijd voor de eerste emoties en dan gaat het hele uitvaartproces van start: contact opnemen met andere familieleden en vrienden, met de uitvaartbegeleider. En wat wilde de dierbare zelf, waar staan de wensen genoteerd? De taken worden verdeeld.
Warme betrokkenheid
Geen beleefde afstandelijkheid maar warme betrokkenheid is het kopje thee dat je kunt inschenken aan mensen die rouwen. Warme betrokkenheid wil niet altijd zeggen dat ik veel ga praten. Juist niet. Ik laat de nabestaanden vooral vertellen en vraag gericht door. Ik stimuleer alles wat er uitkomt want daar liggen de aanknopingspunten van herinneringen die opeens gaan leven en de aanwezigen laten glimlachen.
Herinneringen
Het mooie aan herinneringen is dat de dierbare overledene bijna weer aan tafel lijkt te zitten. Het is niet voor niks dat men zegt dat je bewust herinneringen moet maken in je leven. Het biedt een houvast. Zo was hij/zij. Het maakt dat de geliefde weer wat terug is en het biedt verbinding.
Er wordt gelukkig ook regelmatig ontspannen gelachen. Die ontlading van de opgebouwde spanning van de afgelopen dagen rond het overlijden is belangrijk. De vreugde en het verdriet uit de herinneringen ga ik de rode draad laten zijn. En vooral de mooie momenten.
Koesteroester
Na ruim 2 uur praten zijn de belangrijkste herinneringen uit de hoofden gepraat en verzameld. Tot slot geef ik mijn gesprekspartner(s) een beschilderde oester als dank voor het openstellen en delen van hun herinneringen en verhalen over hun dierbare. De oester opent zich en laat haar verhalen vrij, ik houd wel van metaforen.
Ik realiseer me steeds opnieuw hoe bijzonder en intiem het is om van betekenis te kunnen zijn in zo’n afscheidsproces. Het Vaarwelwoord zal het definitieve afscheid omlijsten. En de herinneringen zullen levend blijven.
Tip voor het schrijven van een Vaarwelwoord
Schrijf eerst je meest belangrijke herinneringen op. In willekeurige volgorde en soms alleen met een paar
steekwoorden. Breng daarna structuur aan en vul de herinneringen verder in.
Heb jij weleens een afscheidstekst voor iemand geschreven?
Kom je er zelf niet uit, laat gerust weten of ik wat voor je kan betekenen.